Marcelino Camacho 1978. Na primeira festa do PCE na Casa de Campo, tras a súa legalización [Fonte: Wikipedia]
Marcelino Camacho 1978. Na primeira festa do PCE na Casa de Campo, tras a súa legalización [Fonte: Wikipedia]
Os arquivos públicos foron, son e serán sempre unha ferramenta básica para o exercicio efectivo do Dereito á Verdade e das garantías de non repetición, tal e como se remarca na Lei 20/2022, do 19 de outubro, de Memoria Democrática. Nesta senda, e en conmemoración do 1º de Maio de 2025, Día Internacional dos Traballadores, desde o Arquivo Central do Ministerio de Traballo e Economía Social facemos público o expediente de Marcelino Camacho na súa solicitude da coñecida “Amnistía Laboral”
Quen non lembra a Camacho defendendo a Amnistía desde a tribuna de oradores do Congreso dos Deputados? Sen dúbida estamos ante unha das imaxes icónicas do século XX español.
O Arquivo Central do Ministerio de Traballo custodia a serie documental “Expedientes de Amnistía Laboral en aplicación da Lei 46/1977, do 15 de outubro”. A Lei de Amnistía constituíu unha das primeiras políticas públicas de memoria en termos de reparación económica (artigos 5º e 8º). Non foi fácil nin sinxelo o seu transcorrer normativo; de feito, ata 1985 non se aclarou o seu réxime legal, sen esquecer que a moitos dos seus solicitantes chegaríaselles a cobrar o IRPF como se durante o tempo en prisión estivesen traballando. Unha batalla legal que se prolongaría ata 2006.
De feito, a propia reivindicación a facer efectivo o dereito ás prestacións establecidas na “Amnistía Laboral” por parte de lidérelos do movemento obreiro de clase, pero tamén por decenas de centos de obreiras e obreiros anónimos, deu paso a outra de tantas loitas do movemento sindical. Batalla legal en que tiveron un papel central os avogados laboralistas –outro dos colectivos que axudaron a reconstruír a lóxica democrática baixo a ditadura franquista–. As súas reivindicacións e accións apareceron repetidamente nos medios de comunicación ata chegar ao propio Defensor do Pobo.
Esta dobre historia, a de loita obreira baixo o franquismo –como actor sociopolítico principal da transición á democracia – e a batalla por facer efectiva o dereito á reparación económica mediante a Amnistía Laboral; pode rastrexarse a través deste Fondo Documental que tanto nos/nos conta sobre o noso pasado recente.
Por que Marcelino? Entre os miles de expedientes ningún outro nome xera tal capacidade de consenso como a de Marcelino Camacho Abad (1918-2010). Fresador, cofundador da actual Confederación Sindical das Comisións Obreiras, parlamentario no Congreso dos Deputados polo Partido Comunista de España. Home íntegro respectado polos seus compañeiros, camaradas, amigos ou inimigos. Sempre acompañado de Xosefina, tecendo redes de solidariedade intra e extra muros do Cárcere de Carabanchel.
Non é a primeira vez que o Departamento de Traballo recoñece a figura de Camacho Abad. En 1995 concedéuselle a maior distinción do entón Ministerio de Traballo e Seguridade Social: a medalla ao Mérito do Traballo na súa Categoría de Ouro, xunto con os seus compañeiros do “Proceso 1001”. Un dos momentos máis felices da súa vida como en numerosas ocasións recoñeceu. O propio Camacho incluiría a sentenza ditada polo Tribunal de Orde Pública (TOP) na súa solicitude para que se lle concedese a “Amnistía Laboral”.
Achegase a este expediente é percorrer non só unha biografía persoal, senón colectiva do que foi a historia do movemento obreiro na súa xeneralidade e no particular no sur de Madrid: Motor Ibérica, Carabanchel… Barrio madrileño onde estivo a gran prisión do franquismo (onde paso longos períodos de prisión) e a pouco quilómetros de distancia da súa humilde casa.
Un 26 de febreiro de 1980 o Ministerio de Sanidade e Seguridade Social recoñeceulle o pago de 523.375 pesetas, cantidade co que puido case de terminar pagar aquela casa na rúa Manuel Lamela. A uns metros quedaba a rúa Xeral Ricardos, onde cada 1º de Maio tomaba o autobús 34 para dirixirse á manifestación para celebrar a festa dos traballadores cunha ilusión e un entusiasmo que perdurou ata que os seus problemas de saúde impedíronllo.